Wersety o przebaczeniu — co naprawdę mówi Pismo
Dwadzieścia cztery wersety o przebaczaniu ludziom i o Bożym przebaczeniu. Cytaty dosłownie z przekładu ks. Wujka, z sygnaturą i krótkim kontekstem.
Przebaczenie jest w Piśmie Świętym tematem, przy którym Jezus mówi najtwardziej. Nie ma tu zachęty ani rady do rozważenia — jest warunek. Nie ma też obietnicy, że będzie łatwo. To chyba najuczciwsza część tej nauki: Biblia nigdzie nie twierdzi, że przebaczenie jest proste albo że przychodzi szybko.
Poniżej zebraliśmy dwadzieścia cztery fragmenty, ułożone od najmocniejszych słów Jezusa po te miejsca, w których mówi się o przebaczeniu Bożym, czyli o tym, czego człowiek sam potrzebuje. Wszystkie cytaty pochodzą z przekładu ks. Jakuba Wujka w wersji zmodernizowanej — tej samej, którą czyta lektor w naszym nagraniu — więc brzmią starzej, niż pamiętasz z mszy.
Przebaczenie jako warunek, nie rada
W modlitwie „Ojcze nasz” tylko jedna prośba ma warunek — ta o przebaczenie. Człowiek sam wyznacza w niej miarę, którą chce być mierzony.
„I odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom.”
Zaraz po modlitwie Jezus dodaje komentarz, złożony z dwóch zdań. Pierwsze jest obietnicą, drugie — ostrzeżeniem. Rzadko cytuje się je razem, a dopiero razem mają sens.
„Jeśli bowiem przebaczycie ludziom ich grzechy, i wam przebaczy Ojciec wasz niebieski.”
„Lecz jeśli nie przebaczycie ludziom, Ojciec wasz też wam nie przebaczy grzechów waszych.”
To samo wraca u świętego Marka, w zdaniu bardzo praktycznym: sprawa przebaczenia ma być rozstrzygnięta przed modlitwą, nie po niej.
„A gdy stajecie do modlitwy, przebaczcie, jeśli macie coś przeciw komuś, aby i Ojciec wasz, który jest w niebie, przebaczył wam wasze grzechy.”
A u świętego Łukasza zdanie o przebaczeniu stoi obok dwóch innych i tworzy z nimi ciąg, w którym za każdym razem powtarza się ta sama zasada odwzajemnienia.
„Nie sądźcie, a nie będziecie sądzeni. Nie potępiajcie, a nie będziecie potępieni. Przebaczajcie, a będzie wam przebaczone.”
Ile razy — pytanie Piotra
To najbardziej ludzka scena w całym temacie. Piotr próbuje ustalić granicę i proponuje liczbę, która w jego czasach brzmiała hojnie: siedem razy, czyli znacznie więcej niż trzy, o których mówili nauczyciele.
„Wtedy Piotr podszedł do Niego i zapytał: „Panie, ile razy powinienem przebaczyć bratu, który grzeszy przeciwko mnie? Czy aż siedem razy?””
„Jezus mu odpowiedział: „Nie mówię ci, że do siedmiu razy, ale do siedemdziesięciu siedmiu razy.”
Liczba nie jest tu rachunkiem. Jest odmową liczenia. Niektóre przekłady podają „siedemdziesiąt siedem”, inne „siedemdziesiąt siedem razy siedem” — grecki tekst dopuszcza obie wersje, a sens pozostaje ten sam: licznika nie ma.
Dalej Jezus opowiada przypowieść o dłużniku, któremu pan darował ogromną sumę, a który natychmiast potem zażądał drobnej należności od swojego towarzysza. Pytanie, które pan mu zadaje, jest sednem całej nauki o przebaczeniu.
„Czy i ty nie powinieneś był zlitować się nad swoim towarzyszem, tak jak ja zlitowałem się nad tobą?””
Przypowieść kończy zdanie, w którym najważniejsze są trzy ostatnie słowa. Nie chodzi o deklarację ani o formułę wypowiedzianą ustami.
„Tak samo uczyni wam mój Ojciec niebieski, jeśli każdy z was nie przebaczy bratu swemu z serca.””
Przebaczenie z krzyża
Najkrótsza i najmocniejsza modlitwa o przebaczenie dla kogoś innego pada w chwili, w której nikt by jej nie oczekiwał. Jezus mówi ją o ludziach, którzy właśnie Go zabijają.
„Jezus mówił: „Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią.” Podzielili też Jego szaty, rzucając losy.”
To zdanie powtarza potem pierwszy męczennik Kościoła. Święty Szczepan, kamienowany przed bramą Jerozolimy, umiera z prośbą o darowanie winy swoim zabójcom — a Dzieje Apostolskie dopisują zdanie, które tę scenę zmienia w coś więcej niż epizod.
„A upadłszy na kolana, zawołał donośnym głosem: „Panie, nie poczytaj im tego grzechu!” I gdy to powiedział, zasnął w Panu. A Szaweł zgadzał się na jego zabicie.”
Szaweł, który stał wtedy przy kamieniujących, został później świętym Pawłem i napisał większość listów Nowego Testamentu. Modlitwa Szczepana nie była więc modlitwą bez skutku — tylko skutek przyszedł długo po jego śmierci.
Przebaczyć nie znaczy udawać, że nic nie było
To miejsce, w którym nauka o przebaczeniu najczęściej bywa przekręcana. Pismo nie każe nazywać krzywdy drobnostką. Pozwala się gniewać — stawia tylko granicę czasu.
„Gniewajcie się, ale nie grzeszcie. Niech słońce nie zachodzi nad waszym gniewem.”
Kilka wersetów dalej święty Paweł wymienia dokładnie to, co z przebaczeniem nie idzie w parze. Wujek tłumaczy pierwsze słowo jako „gorycz” — i to ona jest tu wymieniona na początku, przed gniewem i krzykiem.
„Niech zostanie od was odsunięta wszelka gorycz, gniew, rozdrażnienie, krzyk i bluźnierstwo, oraz wszelka złość.”
„Bądźcie natomiast dla siebie nawzajem uprzejmi i miłosierni, przebaczajcie jedni drugim, tak jak i Bóg w Chrystusie wam przebaczył.”
W Liście do Kolosan to samo zdanie dostaje miarę, która zdejmuje z przebaczenia ciężar bohaterstwa. Nie chodzi o bycie lepszym człowiekiem, lecz o oddanie dalej czegoś, co samemu się dostało.
„Znoście się nawzajem i przebaczajcie sobie, jeśli ktoś ma żal do drugiego. Jak Pan wam przebaczył, tak i wy czyńcie.”
Jest też fragment o zemście — ważny, bo odbiera jedno z najczęstszych usprawiedliwień. Paweł nie mówi, że sprawiedliwości nie będzie. Mówi, że nie jest ona w rękach pokrzywdzonego.
„Nie mścijcie się sami, umiłowani, lecz dajcie miejsce gniewowi Bożemu, bo napisano: „Moja jest pomsta, Ja odpłacę” – mówi Pan.”
„Nie daj się zwyciężyć złu, lecz zło zwyciężaj dobrem.”
Najtrudniejszy przypadek: krzywda w rodzinie
Najstarsza scena przebaczenia w Biblii dzieje się w rodzinie. Józef został przez własnych braci sprzedany w niewolę, a po wielu latach — już jako drugi człowiek w Egipcie — spotkał ich, gdy przyszli po zboże. To, co im mówi, nie jest zaprzeczeniem krzywdy. Nazywa ją wprost, a dopiero potem mówi, co się z nią stało.
„Wyście zamierzali przeciwko mnie zło, lecz Bóg obrócił to w dobro, aby mnie wywyższyć, tak jak to teraz widzicie, i zachować przy życiu wielu ludzi.”
Jezus mówi o pojednaniu w rodzinie i wśród swoich w kategoriach pierwszeństwa: ma je załatwić przed obrzędem, nie po nim. Zdanie jest zaskakująco konkretne — każe zostawić dar w połowie drogi.
„Zostaw tam swój dar przed ołtarzem, a idź najpierw pojednać się z bratem swoim. Potem wróć i złóż dar swój.”
Bywa też tak, że drugiej strony już nie ma — że człowiek, z którym trzeba było się pojednać, umarł. Wtedy zostaje to, co Pismo nazywa przebaczeniem „z serca”: rezygnacja z rachunku, którego nikt już nie zapłaci. To nie jest szybkie i zwykle nie da się tego zrobić raz na zawsze. Podobny ciężar niesie strata bliskiej osoby — zebraliśmy osobno wersety na żałobę.
Gdy to Ty potrzebujesz przebaczenia
Druga połowa tego tematu jest zwykle pomijana, a bez niej pierwsza nie trzyma się razem. Najmocniejsza w Biblii modlitwa człowieka, który wie, co zrobił, to Psalm 51 — w naszym nagraniu Psalm 50, bo przekład Wujka idzie za numeracją Wulgaty i podaje numer o jeden niższy.
„Zmiłuj się nade mną, Boże, według wielkiego miłosierdzia Twojego, i według mnóstwa litości Twoich zgładź nieprawość moją.”
Psalm 103 (u nas 102) mówi o Bożym przebaczeniu obrazem z geografii. Zdanie jest proste i dlatego trudne do podważenia.
„Jak daleko jest wschód od zachodu, tak daleko oddalił od nas nasze nieprawości.”
Prorok Micheasz używa innego obrazu — morza. Grzechy nie są tu zapomniane przez nieuwagę, lecz celowo zatopione.
„Powróci i zlituje się nad nami, złoży nasze nieprawości, a wszystkie nasze grzechy wrzuci w głębiny morskie.”
A Pierwszy List świętego Jana podaje warunek, który jest zaskakująco niski: wystarczy powiedzieć prawdę o sobie.
„Jeśli wyznajemy nasze grzechy, On jest wierny i sprawiedliwy: odpuści nam nasze grzechy i oczyści nas z wszelkiej nieprawości.”
Najbardziej znany obraz Bożego przebaczenia nie jest jednak zdaniem, lecz sceną: ojciec widzi wracającego syna z daleka i biegnie mu naprzeciw, zamiast czekać, aż ten dojdzie i skończy przygotowaną przemowę.
„Wstał więc i poszedł do swojego ojca. A gdy był jeszcze daleko, ojciec go ujrzał i wzruszył się miłosierdziem: wybiegł mu naprzeciw, rzucił mu się na szyję i ucałował go.”
Jak słuchać tych fragmentów
Wersety o przebaczeniu czyta się szybko i odkłada, bo każdy z nich czegoś wymaga. Słuchanie działa tu inaczej niż czytanie: nie da się przeskoczyć zdania wzrokiem, a lektor i tak doczyta je do końca. To bywa niewygodne i właśnie dlatego skuteczne.
- Posłuchaj całego osiemnastego rozdziału Mateusza. Pytanie Piotra i przypowieść o dłużniku to jedna scena i razem brzmią zupełnie inaczej niż wyrwany cytat.
- Potem Psalm 50, czyli współczesny 51. Kolejność ma znaczenie: najpierw to, czego się potrzebuje, potem to, co trzeba oddać dalej.
- Na koniec piętnasty rozdział Łukasza. Trzy przypowieści o rzeczy zgubionej i odnalezionej, w tym ta o synu marnotrawnym.
- Nie przyspieszaj. Mowy Jezusa i psalmy tracą przy szybszym tempie najwięcej z całego Pisma.
Jeśli szukasz wersetów na inne sytuacje, pełna lista jest tutaj: wersety biblijne na każdą sytuację. A jeśli chcesz najpierw po prostu usłyszeć, jak brzmi w tym przekładzie Kazanie na Górze, posłuchaj darmowej próbki — Wujek mówi o tych sprawach bez wygładzania.