Ile ksiąg ma Biblia? 66 czy 73 — skąd się bierze różnica

Biblia ma 66 ksiąg w kanonie protestanckim i 73 w katolickim. Różnica to siedem ksiąg Starego Testamentu — zwanych deuterokanonicznymi — oraz dłuższe wersje Księgi Estery i Księgi Daniela. Nowy Testament jest identyczny we wszystkich tradycjach i liczy 27 ksiąg. Prawosławie przyjmuje zbiór jeszcze nieco szerszy.

Jeśli kiedykolwiek porównywałeś spisy treści dwóch wydań Biblii i coś się nie zgadzało — to nie błąd druku. Za różnicą stoi historia długa na dwa tysiące lat, w której nie chodzi o to, kto wierzy „lepiej”, tylko o to, które księgi z żydowskiej i wczesnochrześcijańskiej tradycji weszły do zbioru zwanego kanonem.

Dlaczego Biblia katolicka i protestancka mają różną liczbę ksiąg?

Źródłem różnicy są dwa starożytne zbiory Starego Testamentu. Żydzi w Palestynie przekazywali księgi po hebrajsku — ten zbiór nazywamy dziś kanonem hebrajskim. Żydzi żyjący w diasporze, mówiący po grecku, korzystali z Septuaginty: greckiego przekładu, który obejmował także księgi spoza zbioru hebrajskiego. Pierwsi chrześcijanie, piszący i nauczający po grecku, czytali najczęściej właśnie Septuagintę.

Przez kolejne wieki oba zbiory żyły obok siebie. W XVI wieku reformatorzy przyjęli dla Starego Testamentu kanon hebrajski — stąd 66 ksiąg w Bibliach protestanckich. Kościół katolicki na Soborze Trydenckim w 1546 roku potwierdził zbiór szerszy — stąd 73 księgi. Kościoły prawosławne przyjmują zbiór jeszcze obszerniejszy, z dodatkowymi księgami w niektórych tradycjach. Każda z tych decyzji miała swoje uzasadnienie i swoją historię; żadna nie wzięła się z przypadku.

Czym są księgi deuterokanoniczne?

To siedem ksiąg Starego Testamentu obecnych w kanonie katolickim, a nieobecnych w protestanckim. Nazwa „deuterokanoniczne” — czyli „należące do drugiego kanonu” — pochodzi z tradycji katolickiej; tradycja protestancka te same teksty nazywa apokryfami. Oto one:

• Księga Tobiasza
• Księga Judyty
• Pierwsza Księga Machabejska
• Druga Księga Machabejska
• Księga Mądrości
• Mądrość Syracha (Eklezjastyk)
• Księga Barucha

Do tego dochodzą dłuższe wersje dwóch ksiąg wspólnych: Księga Estery ma w kanonie katolickim dodatkowe fragmenty greckie, a Księga Daniela — modlitwę trzech młodzieńców w piecu oraz opowieści o Zuzannie i o Belu i wężu.

Co jest wspólne dla wszystkich tradycji?

Zdecydowana większość. Nowy Testament — 27 ksiąg, od Ewangelii Mateusza po Apokalipsę — jest identyczny u katolików, protestantów i prawosławnych. Wspólne są też wszystkie 39 ksiąg Starego Testamentu kanonu hebrajskiego: Rodzaju, Wyjścia, Psalmy, Izajasz i pozostałe. Różnica dotyczy więc siedmiu ksiąg i kilku fragmentów — ważnych i ciekawych, ale stanowiących niewielką część całości. Gdy katolik i protestant otwierają Psalm, Ewangelię albo list Pawła, czytają ten sam tekst.

Ile ksiąg ma nasze nagranie?

Nasze nagranie powstało na podstawie wydania przekładu ks. Jakuba Wujka z 1923 roku, które obejmuje 66 ksiąg — czyli dokładnie ten zbiór, który jest wspólny dla wszystkich chrześcijan. Mówimy to wprost: ksiąg deuterokanonicznych w nagraniu nie ma. Jeśli ich szukasz, potrzebne będzie wydanie oparte na pełnym kanonie katolickim. Jeśli natomiast chcesz przejść przez Pismo od Rodzaju po Apokalipsę tekstem, który łączy tradycje — znajdziesz u nas komplet; pełną listę ksiąg z podziałem na rozdziały publikujemy na stronie spisu ksiąg.

Sam przekład Wujka ma zresztą ciekawą drogę: powstał jako tłumaczenie katolickie z Wulgaty, a przez stulecia czytali go Polacy różnych wyznań. Więcej o tym w tekście historia Biblii Wujka. A jeśli zastanawiasz się, w jakiej kolejności przejść przez te 66 ksiąg, sprawdzone punkty startu zebraliśmy w artykule kolejność czytania ksiąg Biblii.